Wybrane zagadnienia organizacji ochrony przeciwpożarowej. Pojęcie ochrony przeciwpożarowej. Ochrona przeciwpożarowa powszechnym obowiązkiem obywatelskim. Ochotnicze straże pożarne terenowe i zakładowe. Zadania statutowe OSP. Członkowie OSP. Władze OSP – walne zebranie, zarząd, komisja rewizyjna. Związek Ochotniczych Straży Pożarnych RP.

Pojęcie ochrony przeciwpożarowej.

Zasady organizacji ochrony przeciwpożarowej w Polsce reguluje ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 roku o ochronie przeciwpożarowej. Ustawa mówi, że ochrona przeciwpożarowa polega na realizacji przedsięwzięć mających na celu ochronę życia, zdrowia, mienia lub środowiska przed pożarem, klęską żywiołową lub innym miejscowym zagrożeniem poprzez: zapobieganie powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia, zapewnienie sił i środków do zwalczania pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia, prowadzenie działań ratowniczych.

Należy przy tym wyjaśnić kilka istotnych pojęć związanych z ochroną przeciwpożarową, występujących w ww. ustawie: działanie ratownicze – każda czynność podjęta w celu ochrony życia, zdrowia, mienia lub środowiska, a także likwidacja przyczyn powstania pożaru, wystąpienia klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia, miejscowe zagrożenie – inne niż pożar i klęska żywiołowa zdarzenie wynikające z rozwoju cywilizacyjnego i naturalnych praw przyrody (katastrofy techniczne, chemiczne, ekologiczne), stanowiące zagrożenie dla życia, zdrowia, mienia lub środowiska, krajowy system ratowniczo–gaśniczy – integralna część organizacji bezpieczeństwa wewnętrznego państwa, obejmująca, w celu ratowania życia, zdrowia, mienia lub środowiska, prognozowanie, rozpoznawanie i zwalczanie pożarów, klęsk żywiołowych lub innych miejscowych zagrożeń; system ten skupia jednostki ochrony przeciwpożarowej, inne służby, inspekcje, straże, instytucje oraz podmioty, które dobrowolnie w drodze umowy cywilnoprawnej zgodziły się współdziałać w akcjach ratowniczych; system ma na celu ochronę życia, zdrowia, mienia lub środowiska poprzez: walkę z pożarami lub innymi klęskami żywiołowymi, ratownictwo techniczne, ratownictwo chemiczne, ratownictwo ekologiczne oraz ratownictwo medyczne.

Jednostkami ochrony przeciwpożarowej są:

• jednostki organizacyjne Państwowej Straży Pożarnej,

• jednostki organizacyjne wojskowej ochrony przeciwpożarowej,

• zakładowa straż pożarna,

• zakładowa służba ratownicza,

• gminna zawodowa straż pożarna,

• powiatowa (miejska) zawodowa straż pożarna,

• terenowa służba ratownicza,

• ochotnicza straż pożarna,

• związek ochotniczych straży pożarnych,

• inne jednostki ratownicze.

Ustawa o ochronie przeciwpożarowej mówi także o tym, że:

• minister właściwy do spraw wewnętrznych, a za jego zgodą inni ministrowie, wojewodowie, organy jednostek samorządu terytorialnego, instytucje, organizacje, osoby prawne lub fizyczne mogą tworzyć, przekształcać lub likwidować zakładowe straże pożarne, zakładowe służby ratownicze, gminne (miejskie) albo powiatowe (miejskie) zawodowe straże pożarne, terenowe służby ratownicze lub inne jednostki ratownicze,

• organizację i szczegółowe zasady funkcjonowania zakładowej straży pożarnej, zakładowej służby ratowniczej, gminnej zawodowej straży pożarnej, terenowej służby ratowniczej oraz innych jednostek ratowniczych określają osoby prawne lub fizyczne je tworzące, w porozumieniu i pod nadzorem komendanta wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej właściwego ze względu na teren działania,

• ochotnicza straż pożarna jest jednostką umundurowaną, wyposażoną w specjalistyczny sprzęt, przeznaczoną w szczególności do walki z pożarami, klęskami żywiołowymi lub innymi miejscowymi zagrożeniami. Szczegółowe zadania i organizację ochotniczej straży pożarnej i ich związku określa statut.

Koszty funkcjonowania jednostek ochrony przeciwpożarowej pokrywane są m.in. z budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, dochodów instytucji ubezpieczeniowych, ubezpieczających osoby prawne i fizyczne. Gmina ma obowiązek pokrycia kosztów wyposażenia, utrzymania, wyszkolenia i zapewnienia gotowości bojowej ochotniczej straży pożarnej, bezpłatnego umundurowania członków straży, ubezpieczenia w instytucji ubezpieczeniowej członków ochotniczej straży pożarnej i młodzieżowej drużyny pożarniczej.

Jednostki, które zostały włączone do krajowego systemu ratowniczo–gaśniczego są finansowane z budżetu państwa w zakresie zapewnienia ich gotowości bojowej, a w szczególności zakupu paliwa, olejów, chemicznych środków gaśniczych i specjalistycznej odzieży ochronnej oraz remontów generalnych środków transportu, urządzeń i sprzętu przeciwpożarowego.

Szkolenie członków ochotniczej straży pożarnej prowadzi nieodpłatnie Państwowa Straż Pożarna. Szkolenie strażaków innych jednostek ochrony przeciwpożarowej PSP może prowadzić odpłatnie.

Ustawa o ochronie przeciwpożarowej nakłada na zakłady ubezpieczeń obowiązek przekazywania 10% sumy wpływów uzyskanych z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia od ognia na określone cele ochrony przeciwpożarowej. Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej i Zarząd Główny Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej otrzymują po 50% kwoty. Te środki finansowe są przeznaczone wyłącznie na cele ochrony przeciwpożarowej.

  Ochotnicze straże pożarne. Zadania statutowe OSP.

Ochotnicze straże pożarne są stowarzyszeniami i posiadają osobowość prawną. OSP jest członkiem Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej. Działalność OSP opiera się na pracy społecznej jej członków.

Celem OSP jest:

• prowadzenie działalności mającej na celu zapobieganie pożarom oraz współdziałanie w tym zakresie z Państwową Strażą Pożarną, organami samorządowymi i innymi podmiotami,

• branie udziału w akcjach ratowniczych przeprowadzanych w czasie pożarów, zagrożeń ekologicznych związanych z ochroną środowiska oraz innych klęsk i zdarzeń,

• informowanie ludności o istniejących zagrożeniach pożarowych i ekologicznych oraz sposobach ochrony przed nimi,

• rozwijanie wśród członków ochotniczej straży pożarnej kultury fizycznej i sportu oraz prowadzenia działalności kulturalno–oświatowej i rozrywkowej,

• wykonywanie innych zadań wynikających z przepisów o ochronie przeciwpożarowej oraz statutu.

Zadania i cele ochotnicza straż pożarna realizuje przez:

• organizowanie zespołów do ustalania stanu ochrony przeciwpożarowej w miejscowości własnej i pomocy wzajemnej oraz przygotowywania informacji o powyższym,

• przedstawianie organom władzy samorządowej i administracji rządowej wniosków w sprawach ochrony przeciwpożarowej,

• organizowanie, spośród swoich członków, pododdziałów pożarniczych,

• prowadzenie podstawowego szkolenia pożarniczego członków OSP i współdziałanie z Państwową Strażą Pożarną w organizowaniu szkolenia funkcyjnych OSP,

• organizowanie młodzieżowych i kobiecych drużyn pożarniczych,

• organizowanie zespołów świetlicowych, bibliotek, orkiestr, teatrów amatorskich, chórów, sekcji sportowych i innych form pracy społeczno–wychowawczej i kulturalno–oświatowej,

• organizowanie zawodów sportowych i imprez propagujących kulturę fizyczną,

• prowadzenie innych form działalności mających na celu wykonanie zadań wynikających z ustawy o ochronie przeciwpożarowej i statutu.

Członkowie OSP.

Członkowie OSP dzielą się na: członków zwyczajnych (w tym członków młodzieżowych i kobiecych drużyn pożarniczych), członków wspierających oraz członków honorowych. Członkami zwyczajnymi OSP mogą być pełnoletni obywatele polscy i cudzoziemcy mający stałe miejsce zamieszkania na terytorium Polski i nie pozbawione praw publicznych, oraz niepełnoletni poniżej 18 lat za zgodą przedstawicieli ustawowych (członkowie MDP). Członek zwyczajny ma obowiązek aktywnego uczestnictwa w działaniach Jednostki, opłacania składki członkowskiej czy podnoszenia poziomu wiedzy pożarniczej poprzez udział w szkoleniach. 

Prawa członka zwyczajnego to m.in.: prawo wybierania i bycia wybieranym do władz OSP, zgłaszanie wniosków dotyczących działalności OSP czy korzystania z urządzeń i sprzętu będącego własnością OSP. Członkostwo w OSP ustaje na skutek skreślenia lub wykluczenia członka zwyczajnego. Zarząd OSP może dokonać skreślenia z listy członków zwyczajnych w przypadku rezygnacji z członkostwa złożonej przez członka na piśmie, nieopłacanie składek członkowskich czy śmierci członka. Zarząd OSP może wykluczyć członka zwyczajnego w przypadku prowadzenia działalności rażąco sprzecznej ze statutem czy popełnienia czynu, który dyskwalifikuje daną osobę jako członka OSP lub godzi w dobre imię OSP.

Członkiem wspierającym może być osoba fizyczna lub prawna bez względu na jej miejsce zamieszkania i siedzibę w kraju lub za granicą, która zadeklaruje wspomaganie działalności OSP finansowo lub w innej formie i za swą zgodą zostanie przyjęta przez zarząd OSP. Członek wspierający opłaca składkę członkowską w zadeklarowanej przez siebie wysokości.

Członkiem honorowym może być każda osoba fizyczna, bez względu na miejsce zamieszkania, szczególnie zasłużona dla ochrony przeciwpożarowej. Godność członka honorowego nadaje Walne Zebranie OSP. Członkowie honorowi nie opłacają składek członkowskich.

Członek wspierający i członek honorowy mają prawo uczestniczenia w pracach i imprezach organizowanych przez OSP, a z głosem doradczym także w walnym zebraniu.

Władze OSP – walne zebranie, zarząd, komisja rewizyjna.

Władzami OSP są: Walne Zebranie Członków, Zarząd i Komisja Rewizyjna.

Walne Zebranie Członków jest najwyższą władzą OSP. Do kompetencji Walnego Zebrania Członków należy m.in.: wysłuchanie i zatwierdzenie sprawozdań Zarządu z działalności OSP, wysłuchanie sprawozdania Komisji Rewizyjnej z działalności OSP, udzielenia absolutorium zarządowi OSP, uchwalenie programu działania i budżetu OSP, wybór spośród siebie zarządu, wybór spośród siebie komisji rewizyjnej, uchwalenie statutu OSP lub jego zmianę, ustalanie wysokości składki członkowskiej, rozpatrywanie odwołań od decyzji zarządu oraz innych spraw i wniosków zgłoszonych przez członków OSP, wybieranie spośród siebie delegatów w skład władz Związku OSP RP.

Zarząd wybiera ze swego grona prezesa, naczelnika, dwóch wiceprezesów, sekretarza i skarbnika, a także może wybrać gospodarza, kronikarza i zastępcę naczelnika straży. Naczelnik sprawuje funkcję Wiceprezesa.

Do zadań zarządu należy: reprezentowanie interesów OSP, realizowanie uchwał i wytycznych walnego zebrania, zwoływanie walnego zebrania, niezwłoczne zawiadomienie sądu rejestrowego o zmianie statutu oraz zmianach w składzie zarządu i komisji rewizyjnej, udzielanie niezbędnych wyjaśnień organowi nadzorującemu, opracowanie projektów rocznego planu działalności i budżetu OSP oraz składanie opracowań z ich wykonania walnemu zebraniu, zaciąganie w imieniu OSP zobowiązań finansowych i innych zobowiązań majątkowych, przyjmowanie i skreślanie z listy członków OSP, przyznawanie wyróżniającym się członkom dyplomów i nagród oraz występowanie z wnioskami o przyznanie odznaczeń i odznak, tworzenie jednostek operacyjno–technicznych, organizowanie młodzieżowych i kobiecych drużyn OSP, zespołów kulturalno–oświatowych i sportowych. dokonywanie ocen realizacji przez poszczególnych członków OSP powierzonych im zadań. rozstrzyganie sporów między członkami, wynikających z ich przynależności do OSP, wykonywanie innych zadań wynikających z postanowień statutu.

Prezes Zarządu reprezentuje OSP na zewnątrz i kieruje pracami zarządu. Posiedzenia zarządu odbywają się według potrzeb, co najmniej jednak raz w kwartale i są zwoływane przez prezesa. Na posiedzenia zarządu należy zapraszać przewodniczącego komisji rewizyjnej OSP. Naczelnik kieruje jednostką operacyjno–techniczną jednoosobowo w formie rozkazów i poleceń. Do naczelnika należy: wnioskowanie do zarządu OSP o wyznaczenie członków OSP do wykonania zadań operacyjno–technicznych, organizowanie i prowadzenie podstawowego szkolenia pożarniczego członków OSP, drużyn młodzieżowych i kobiecych OSP, czuwanie nad przestrzeganiem dyscypliny organizacyjnej przez członków OSP, kierowanie przeciwpożarową działalnością zapobiegawczą, kierowanie OSP w przeprowadzanych akcjach ratowniczo–gaśniczych, dysponowanie sprzętem i urządzeniami pożarniczymi OSP oraz nadzorowanie ich prawidłowej eksploatacji i konserwacji, opracowywanie opinii i wniosków w sprawie stanu ochrony ppoż. miejscowości oraz wyposażenia OSP w sprzęt techniczny i inne środki. Za wzorowe wykonanie zadań operacyjno–technicznych przez członków OSP naczelnik straży może stosować następujące wyróżnienia: pochwałę ustną, pochwałę w rozkazie naczelnika, wystąpienie do zarządu OSP o przyznanie nagrody, sporządzenie wniosku o nadanie odznaczenia lub odznaki. Za niewłaściwe wykonanie zadań operacyjno–technicznych przez członków OSP naczelnik straży może stosować następujące środki dyscyplinarne: upomnienie ustne, nagana w rozkazie naczelnika, wystąpienie do zarządu o wykluczenie członka z OSP.

Komisja rewizyjna jest organem kontrolnym OSP i do jej zadań należy: przeprowadzanie co najmniej raz w roku kontroli całokształtu działalności statutowej OSP ze szczególnym uwzględnieniem gospodarki finansowej i opłacania składek członkowskich, składanie na walnym zebraniu sprawozdania z przeprowadzonych kontroli wraz z oceną działalności OSP, przedstawienie zarządowi uwag i wniosków dotyczących jego działalności, wnioskowanie o udzielenie absolutorium zarządowi. Komisja rewizyjna wybiera ze swego grona przewodniczącego. Członkowie komisji rewizyjnej mogą brać udział w posiedzeniach zarządu z głosem doradczym.

Związek Ochotniczych Straży Pożarnych RP.

Związek Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej jest ogólnopolskim, samorządnym, trwałym zrzeszeniem posiadającym osobowość prawną. Związek zrzesza ochotnicze straże pożarne (zwane dalej OSP) i inne osoby prawne w celu reprezentowania ich interesów oraz propagowania i realizacji celów statutowych. Związek jest kontynuatorem chlubnych tradycji ruchu strażackiego wyrażających się w niesieniu bezinteresownej pomocy ludziom i służeniu Ojczyźnie. Związek wykonuje zadania o charakterze użyteczności publicznej w zakresie ochrony przeciwpożarowej, ratownictwa i bezpieczeństwa powszechnego wspiera różnorodne formy pracy kulturalno–oświatowej, popularyzuje dorobek historyczny ruchu strażackiego, rozwija działalność artystyczną i sportową w ochotniczych strażach pożarnych.

Cele Związku to m.in.: działanie na rzecz ochrony życia, zdrowia, mienia i środowiska przed pożarami, klęskami żywiołowymi i zagrożeniami ekologicznymi lub innymi miejscowymi zagrożeniami, rzecznictwo i reprezentowanie członków Związku wobec organów administracji publicznej, wykonywanie zadań z zakresu ochrony przeciwpożarowej, przeciwpowodziowej, ratownictwa i bezpieczeństwa powszechnego zleconych przez organy administracji publicznej, współtworzenie i opiniowanie aktów normatywnych dotyczących ochrony przeciwpożarowej, działanie na rzecz ochrony środowiska, informowanie o występujących zagrożeniach pożarowych i innych zagrożeniach miejscowych oraz sposobach im zapobiegania, rozwijanie i upowszechnianie działalności kulturalnej, rozwijanie i krzewienie kultury fizycznej i sportu, organizowanie pożarniczego i obronnego wychowania dzieci i młodzieży.

Związek współdziała z Państwową Strażą Pożarną, organami administracji publicznej oraz innymi podmiotami, udzielanie pomocy OSP w wyposażeniu w sprzęt, zaopatrywanie w mundury, odznaki i dystynkcje oraz organizowanie szkoleń, gromadzenie środków finansowych, zapewnianie doradztwa prawnego w zakresie funkcjonowania OSP, mobilizowanie społeczeństwa do udziału w realizacji zadań ochrony przeciwpożarowej, inicjowanie i organizowanie imprez sportowych oraz przeglądów dorobku amatorskiego ruchu artystycznego OSP, prowadzenie działalności wydawniczej, organizowanie wystaw, udzielanie pomocy w gromadzeniu eksponatów muzealnych, przedstawianie organom administracji publicznej wniosków dotyczących doskonalenia stanu ochrony przeciwpożarowej, popieranie wynalazczości i racjonalizacji w dziedzinie ochrony przeciwpożarowej, przeciwpowodziowej, ratownictwa i bezpieczeństwa powszechnego.

Członkowie Związku dzielą się na członków zwyczajnych (OSP oraz inne osoby prawne nie mające celów zarobkowych, które zgłosiły przystąpienie do Związku, zobowiązały się przestrzegać postanowień statutu i zostały przyjęte) i wspierających (inne osoby prawne, które zadeklarowały pomoc w realizacji celów Związku i zostały przyjęte).

Władzami Związku jest Zjazd Krajowy, Zarząd Główny, Prezydium Zarządu Głównego, Główna Komisja Rewizyjna, Główny Sąd Honorowy.

Związek może posiadać oddziały wojewódzkie, powiatowe (obejmujące jeden lub więcej powiatów), gminne (obejmujące jedną lub więcej gmin).

Władzami oddziału wojewódzkiego Związku są:

• zjazd oddziału wojewódzkiego,

• zarząd oddziału wojewódzkiego,

• prezydium zarządu oddziału wojewódzkiego,

• komisja rewizyjna oddziału wojewódzkiego,

• sąd honorowy oddziału wojewódzkiego.

Władzami oddziału powiatowego Związku są:

• zjazd oddziału powiatowego,

• zarząd oddziału powiatowego,

• prezydium zarządu oddziału powiatowego,

• komisja rewizyjna oddziału powiatowego.

Władzami oddziału gminnego Związku są:

• zjazd oddziału gminnego,

• zarząd oddziału gminnego,

• prezydium zarządu oddziału gminnego,

• komisja rewizyjna oddziału gminnego.

Przy realizacji tematu będą pomocne:

Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 roku o ochronie przeciwpożarowej.

Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 roku o Państwowej Straży Pożarnej.

Statut Ochotniczej Straży Pożarnej.

Statut Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej.