Uzbrojenie osobiste strażaka. Elementy uzbrojenia osobistego strażaka. Ćwiczenia w prawidłowym zakładaniu i posługiwaniu się uzbrojeniem osobistym.

Zlikwidowanie pożaru oraz jak najskuteczniejsza minimalizacja jego negatywnych skutków to zadanie każdej akcji ratowniczo–gaśniczej. Ratownicy wykonujący to zadanie nie mogą narażać swojego życia i zdrowia podczas takiej akcji, a uczestnicząc w niej muszą być wyposażeni w uzbrojenie osobiste oraz odzież ochronną i specjalną.

 

Elementy uzbrojenia osobistego strażaka. 

 

Pas bojowy (zobacz) (zobacz) wraz z zatrzaśnikiem służy głównie do zabezpieczenia się podczas wykonywania trudnych czynności w trakcie działań ratowniczo–gaśniczych, szczególnie przydatny podczas działań na drabinie. Pas wykonany jest z taśmy parcianej, obszytej skórą w części zapinkowej; w celu zwiększenia wytrzymałości na rozerwanie pasek zapinkowy i kółko zatrzaśnika zamocowane są w obejmie z blachy stalowej. Pas jest wykorzystywany do zamocowania pochewki toporka i podpinki.

 

Zatrzaśnik (zobacz) jest elementem pasa strażackiego, służy do zabezpieczenia się podczas pracy na wysokości, kiedy to ratownik może przypiąć się zatrzaśnikiem do szczebla drabiny. Wykonany jest z odpowiednio uformowanego stalowego pręta i wyposażony w zamek sprężynowy, jego maksymalne obciążenie jest duże i wynosi około 1200 kilogramów.

 

Toporek strażacki (topór lekki) (zobacz) służy do pokonywania mniejszych przeszkód, torowania sobie drogi podczas akcji ratowniczo-gaśniczej. Wykorzystywany także do czynności burzących i zabezpieczenia się (np. na dachu budynku). Obuch topora wykonywany jest ze stali węglowej o stosunkowo dużej trwałości.

 

Hełm strażacki (zobacz) służy do zabezpieczenia głowy strażaka przed uderzeniami, spadającymi przedmiotami i płonącymi elementami konstrukcji budynków. Musi spełniać odpowiednie wymagania techniczne. Najczęściej stosowanymi obecnie hełmami jest hełm strażacki PH–4 i PH–5. Hełm PH–5 wykonany jest z odpornego na uderzenia i wysoką temperaturę laminatu poliestrowo–szklanego, jego zewnętrzna po­wierzchnia pokryta jest lakierem odpornym na temperaturę 150 °C, a wnętrze wyłożone jest dzianiną stanowiącą warstwę izolacyjną. Musi być prawidłowo zamocowany na głowie ratownika, a służy temu zastosowany w nim wkład nośny umożliwiający regulację wysokości oraz obwodu głowy. Hełm wyposażony jest w uchylną osłonę twarzy z daszkiem, do którego można zamontować uchwyt latarki. Wyposażony jest w przypinaną osłonę karku.

 

Odzież ochronna. Odzież taka musi być odporna na działanie podwyższonych temperatur i wody (np. przy pożarze) oraz substancji chemicznych (ratownictwo ekologiczne). Musi być wygodna dla ratownika podczas pracy w trudnych warunkach czy w różnych skomplikowanych pozycjach. Jej dostosowanie do zmieniających się warunków atmosferycznych czy różnych temperatur jest niezwykle istotna – powinna być lekka, przewiewna i ciepła. Elementy odblaskowe zastosowane do odzieży dają możliwość bezpiecznej pracy w porze nocnej i przy złej widoczności. Tkanina takiej odzieży powinna być odporna na rozerwanie, dobrze wchłaniać pot i nie tracić swoich właściwości po wielokrotnym praniu.

 

Omówimy trzy rodzaje odzieży ochronnej dla strażaków. Odzież ta jest produkowana przez Wytwórnię Umundurowania Strażackiego ZOSP RP.

 

Ubranie specjalne popularne (zobacz). Przeznaczone dla strażaków biorących udział w akcji ratowniczej. Zabezpiecza przed zamoczeniem wodą, zabrudzeniem olejami i smarami i krótkotrwałym zetknięciem z ogniem. Jest to ubranie wielowarstwowe koloru czarnego składające się z kurtki 3/4 (z odpinaną lub nie odpinaną podpinką) i spodni z szelkami typu ogrodniczki. Wykonana z tkaniny bawełnianej impregnowanej trudno palnie z wykończeniem olejoodpornym i wodoodpornym, membraną wodoszczelną i paraprzepuszczalną. Warstwa termoizolacyjna to trudnopalna włóknina poliestrowa. Oznakowanie - napisy „straż” na żółtej tkaninie fluorescencyjnej na plecach kurtki oraz na lewej piersi, taśmy odblaskowe srebrne i fluorescencyjne żółte na dole kurtki, na wysokości klatki piersiowej i na rękawach oraz w dolnej części nogawek spodni.

 

Ubranie ochronne WUS-1. Przeznaczone dla strażaków biorących udział w akcji ratowniczo-gaśniczej. Zabezpiecza przed skutkami wysokiej temperatury i płomienia, przed oparzeniami otwartym ogniem i promieniowaniem cieplnym, chroni przed alkaliami i rozcieńczonymi kwasami, przed zamoczeniem wodą, zabrudzeniem olejami i smarami. Ubranie wielowarstwowe koloru czarnego składające się z kurtki 3/4 i spodni z szelkami typu ogrodniczki. Wykonana z tkaniny bawełnianej impregnowanej niepalnie z wykończeniem olejoodpornym i wodoodpornym, laminowaną membraną trudnopalną, wodoszczelną i paraprzepuszczalną. Warstwa termoizolacyjna to tkanina bawełniana impregnowana niepalnie przepikowana z włókniną trudnopalną. Oznakowanie – napisy „straż” na żółtej tkaninie fluorescencyjnej na plecach kurtki oraz na lewej piersi wykonane z materiału niepalnego, taśmy niepalne odblaskowe srebrne i fluorescencyjne żółte na dole kurtki, na wysokości klatki piersiowej i na rękawach oraz w dolnej części nogawek spodni.

 

Ubranie koszarowe - ubranie robocze do prac nie związanych z gaszeniem pożaru, do pełnienia służby w koszarach. Zabezpiecza przed zabrudzeniem olejami i smarami. Ubranie wielowarstwowe składające się z kamizelki ocieplanej, bluzy, spodni z szelkami typu ogrodniczki oraz czapki typu dżokejka. Oznakowanie - napisy „straż” na żółtej tkaninie fluorescencyjnej na plecach i na lewej piersi bluzy i kamizelki, taśmy odblaskowa żółta z trójkątami ostrzegawczymi srebrnymi na nogawkach spodni oraz nad prawą górną kieszenią kamizelki oraz w dolnej tylnej części kamizelki. Mimo, że ubranie koszarowe nie jest przeznaczone do prac związanych z gaszeniem pożaru, to jednak może być użyte do tych celów – decyzję o tym podejmuje kierujący akcją po dokonaniu rozpoznania zagrożeń na miejscu akcji.

 

Uzupełnieniem odzieży ochronnej są rękawice, które chronią ręce strażaków przed urazami mechanicznymi, działaniem wysokiej temperatury czy substancjami chemicznymi. Wykonane są z różnych materiałów umożliwiających dopasowywanie ich do różnej specyfiki działań ratowniczych.

 

Obuwie (zobacz) także zabezpiecza strażaka przed urazami mechanicznymi, działaniem niskich i wysokich temperatur, prądu elektrycznego, wody i wilgoci. Powinno charakteryzować się grubą podeszwą z protektorem o właściwościach przeciwpoślizgowych, olejoodpornych i antyelektrostatycznych. Przed urazami mechanicznymi chroni ratownika metalowa wkładka wmontowana w podeszwie (ochrona stopy) oraz metalowy podnosek (chroni palce stopy).

 

Aparaty powietrzne (zobacz) (zobacz) (zobacz) (zobacz) są sprzętem ochrony dróg oddechowych, ich zadaniem jest całkowite odizolowanie układu oddechowego ratownika od dostępu gazów, par i pyłów występujących w środowisku działań ratowniczych. Aparat powietrzny butlowy z automatem oddechowym składa się z następujących części:

  1. Butla sprężonego powietrza – stosowane są butle stalowe o pojemności 4,0 dm3, 6,0 dm3, 6,8 dm3 oraz bu­tle kompozytowe o pojemności 6,8 dm3 i 10 dm3, ciśnienie nominalne powietrza w butli wynosi 20 lub 30 Mpa.

  2. Zawór butli.

  3. Zawór redukcyjny – tzw. reduktor – służy do obniżenia ciśnienia powietrza dostarczanego z butli, do takiej wartości, aby ratownik mógł bezpiecznie oddychać.

  4. Przewód średniego ciśnienia – służy do połączenia pierwszego stopnia redukcji z drugim.

  5. Manometr – służy do kontroli ciśnienia w butli.

  6. Przewód manometru.

  7. Część twarzowa – maska.

  8. Automat oddechowy.

  9. Urządzenie ostrzegawcze – sygnalizator rezerwy powietrza – służy do informowania ratownika o obniżeniu się ciśnienia w butli do wartości ok. 4,5 lub 6,0 Mpa, jest to najczęściej urządzenie akustyczne, a montuje się je do zaworu redukcyjnego.

  10. Łącznik (mocowany do noszaka, służy do przykręcenia butli, reduktora i manometru kontrolnego, w nowszych rozwiązaniach role te spełnia zawór redukcyjny).

  11. Wąż oddechowy (w starych typach aparatów służył do połączenia reduktora z maską).

  12. Elementy nośne w skład których wchodzą: noszak (element nośny, do którego przymocowane są pozostałe części aparatu), pasy nośne (szelki, uprząż – służące do zamocowania noszaka na ratowniku, a w niektórych konstrukcjach, podtrzymujące inne części aparatu).

 

Omówimy także inne rodzaje ubrań, które mają zastosowanie przy specjalistycznych akcjach ratowniczych.

 

Ubrania żaroodporne – ich zadanie to ochrona organizmu człowieka przed promieniowaniem cieplnym, a wykonuje się je z kilkuwarstwowej niepalnej tkaniny, powlekanej folią aluminiową. Występują dwa typy takich ubrań – średnie i ciężkie, z których częściej stosowane są ubrania ciężkie – jednoczęściowe kombinezony z kapturem, nogawki kombinezonu zakończone butami z podeszwą ze skóry, z tyłu ubrania znajduje się komora do umieszczenia w niej aparatu oddechowego, w kapturze na wysokości oczu wmontowana jest żaroodporna szyba panoramiczna.

 

Ubrania gazoszczelne odgradzają organizm człowieka od skażonego środowiska, a używane są podczas działań w atmosferze szkodliwych gazów i cieczy. W czasie pracy w ubraniu gazoszczelnym używa się aparatu oddechowego. Ubrania muszą mieć gazoszczelne szwy, suwak, buty ochronne i rękawice (szczegółowe omówienie znajduje się w rozdziale 5.3).

 

Sygnalizator bezruchu (zobacz) jest to przyrząd jest przydatny dla strażaków-ratowników podczas działań ratowniczych w takich pomieszczeniach jak: tunele, magazyny, domy handlowe, czyli tam gdzie stosujemy aparaty powietrzne. Urządzenie to wydaje bardzo głośny sygnał, jeśli użytkownik zostaje unieruchomiony lub przestanie się ruszać przez ok. 20 sekund, co pozwala na dokładne zlokalizowanie miejsce przebywania ratownika; sygnalizatory bezruchu muszą być niezawodne i proste w działaniu, cechy, które należy brać pod uwagę to: rozmiar, kształt i ciężar. Dźwięk wydawany przez sygnalizator powinien dać się z łatwością słyszeć i być rozpoznawalny w głośnych warunkach otoczenia. Istotne parametry dźwięku, które należy rozpatrywać, to głośność dźwięku (natężenie) oraz rozróżnialność dźwięku (zdolność rozpoznawania danego dźwięku na tle dźwięków otoczenia).