Środki łączności i alarmowania. Sposób alarmowania straży. Kolejność alarmowania. Systemy i środki łączności alarmowej. Łączność na miejscu akcji ratowniczej. Przyjmowanie i przekazywanie meldunków i rozkazów. Obowiązki strażaka łącznika.

Środki łączności i alarmowania.

Łączność – zespół przedsięwzięć organizacyjno–technicznych polegających na wykorzystaniu sił i środków łączności w celu zapewnienia obiegu szybkiej i pewnej informacji, zorganizowanych w systemy powiązane ze sobą określonymi zasadami. Dzieli się na: łączność przewodową (organizowana za pomocą środków przewodowych – zapewnia m.in. wymianę informacji telefonicznych, telegraficznych czy telewizyjnych), radiową (organizowana za pomocą urządzeń radiowych – radiostacje, radiotelefony, nadajniki, odbiorniki – pracujących w systemie według pewnych zasad), środkami ruchomymi (organizowana przy pomocy gońców i łączników – pieszych bądź korzystających ze środków ruchomych – zapewnia przekazywanie informacji, dokumentów, rozkazów, meldunków) oraz sygnalizacyjną (zapewnia przekazywanie krótkich komend rozkazów, alarmowanie i powiadamianie za pomocą środków sygnalizacji wzrokowej czy dźwiękowej w postaci umownych sygnałów oraz technicznymi środkami łączności). Środki łączności przewodowej, radiowej, środkami ruchomymi i sygnalizacyjnej pracują w tzw. systemach łączności (zestaw sił i środków technicznych zapewniający uzyskanie odpowiedniego rodzaju łączności).

Przy omawianiu tematu warto omówić pewne podstawowe pojęcia i określenia z zakresu łączności. Dane radiowe – zestaw dokumentów umożliwiający nawiązanie łączności i prowadzenie wymiany radiowej z określonymi korespondentami wchodzącymi w skład sieci (kierunków) radiowych danej jednostki lub służby. Elementem danych radiowych jest m.in. numer kanału pracy (częstotliwość) oraz kryptonimy stacji głównej i innych korespondentów pracujących w sieci radiowej. Kierunek radiowy – sposób organizacji łączności radiowej pomiędzy dwoma stacjami pracującymi na wspólnych danych radiowych. Kryptonim okólnikowy – umowny wyrazowy znak wywoławczy służący do jednoczesnego wywołania przez stację główną wszystkich stacji podległych w celu przekazania jednobrzmiącej informacji. Potwierdzenie zwrotne – sposób potwierdzenia przyjęcia informacji, polega na powtórzeniu dla stacji nadającej przez odbierającego przyjętego tekstu. Pokwitowanie – sposób potwierdzenia przyjęcia informacji polegający na przekazaniu dla stacji nadającej przez odbierającego zwrotu ZROZUMIAŁEM. Sieć radiowa – zespół trzech lub więcej stacji radiowych pracujących według wspólnych danych radiowych. Sygnał selektywnego wywołania – wielotonowy sygnał pozwalający na przesłanie odpowiednio złożonej kombinacji tonów o częstotliwości akustycznej, stanowiącej kryptonim lub inną umowną informację, urządzenia selektywnego wywołania umożliwiają wywołanie z góry określonego pojedynczego korespondenta lub grupy korespondentów. Sprawdzanie tożsamości – sprawdzenie przy użyciu odpowiednich haseł czy korespondent z którym nawiązaliśmy łączność, jest na pewno tym, którego kryptonimem się posługuje – procedura sprawdzania tożsamości w systemie trankingowym realizowana jest automatycznie. Tranking – sposób organizacji łączności radiotelefonicznej realizowany automatycznie, gdzie grupa kanałów przydzielona jest dla wszystkich stacji będących w systemie. Częstotliwość pracy stacji (potoczna nazwa – kanał) jest to ustalona częstotliwość, na której stacja pracuje.  

Systemy i środki łączności alarmowej.

Urządzeniami stosowanymi w jednostkach ochrony przeciwpożarowej do przekazywania wiadomości drogą radiową są urządzenia radiofoniczne nazywane radiotelefonami. Każdy radiotelefon zbudowany jest z nadajnika (urządzenie wytwarzające drgania elektryczne wielkiej częstotliwości modulowane określonymi sygnałami fonicznymi), odbiornika (urządzenie przeznaczone do odbioru fal elektromagnetycznych, jego zadaniem jest wzmocnienie sygnału wysokiej częstotliwości, jego zdemodulowanie na drgania niskiej częstotliwości (akustyczne) i przesłanie do głośnika, manipulatora (urządzenie sterujące pracą całego radiotelefonu, zawiera elementy służące do manipulacji i sygnalizacji, pozwala na ustalenie zadanego rodzaju pracy, wybranie właściwego pasma częstotliwości, regulowanie siły głosu, włączanie urządzeń dodatkowych itp.), urządzenia antenowego (obejmujące antenę lub zestaw anten, linię zasilającą, urządzenie przełączające antenę na nadajnik lub odbiornik, gdy stosujemy wspólną antenę, zadaniem urządzenia antenowego jest wypromieniowanie dostarczonych drgań z nadajnika w przestrzeń otaczającą, a w przypadku odbioru ma za zadanie wyłowić z przestrzeni sygnał o odpowiedniej częstotliwości i przekazać do odbiornika), zasilacza (urządzenie służące do dostarczania całemu urządzeniu odpowiednich napięć i prądów niezbędnych do pracy poszczególnych zespołów).

Ze względu na przeznaczenie radiotelefony można podzielić na stacjonarne – bazowe (ich konstrukcja i parametry techniczno–eksploatacyjne przystosowane są wyłącznie do pracy w pomieszczeniach stałych, w pobliżu których znajduje się stały maszt antenowy), przewoźne (ich konstrukcja i parametry techniczno–eksploatacyjne przystosowane są do montowania na pojazdach mechanicznych – zapewniają łączność ze stanowiskiem kierowania zarówno w czasie ruchu, jak i na postoju), przewoźno–stacyjne (radiotelefony przewoźne w wykonaniu stacyjnym przystosowane do pracy w pomieszczeniach stałych, w pobliżu których znajduje się stały maszt antenowy), przenośne – nasobne (ich konstrukcja i parametry techniczno–eksploatacyjne pozwalają na pracę w ruchu i noszenie ich przez ratowników na ramieniu, plecach czy piersi), przewoźno–przenośne (wykonanie pozwala na montowanie ich na pojazdach poprzez urządzenia adapterowe z wykorzystaniem źródła zasilania akumulatorowego i układu antenowego pojazdu), doręczne (podobne do przenośnych z tą różnicą, że mają wbudowane układy foniczne w bryle radiotelefonu – można je nosić w ręku lub na pasie).

Łączność na miejscu akcji ratowniczej.

Sprawne dowodzenie pododdziałami oraz sprawność ich współdziałania zależy bezpośrednio od sprawności łączności podczas akcji gaśniczych, od wykorzystywanych środków łączności i stopnia ich niezawodności. Dowódca kierujący akcją ratowniczo–gaśniczą powinien dokładnie znać sytuację na wszystkich odcinkach bojowych, a także mieć stały wpływ na działania ratowniczo–gaśnicze i dążyć przy pomocy będących w jego dyspozycji sił i środków do wykonania zadania bojowego. Przez sprawnie działającą łączność zapewnia się właściwe dowodzenie pododdziałami jednostek ochrony przeciwpożarowej we wszystkich rodzajach działań bojowych. Sprawnie działająca łączność ma zapewnić terminowe przekazywanie meldunków, rozkazów, a także utrzymanie współdziałania w toku prowadzonych działań ratowniczych. W plutonie i zastępie łączność organizuje dowódca i zapewnia jej realizację do najniższego ogniwa tj. roty. Przekazywanie meldunków i informacji do wyższego przełożonego i stanowisk kierowania należy również do obowiązków dowódcy zastępu lub plutonu. Organizacja łączności w działaniach ratowniczych musi odpowiadać strukturom dowodzenia ustalonym przez dowódcę nimi kierującego. Uwzględnia się również ilość i rodzaj wyposażenia pododdziałów w sprzęt łączności, wielkości terenu objętego akcją ratowniczo–gaśniczą, orientacyjny czas trwania działań ratowniczych. Momentem rozpoczęcia organizacji i łączności jest czas zadysponowania pierwszego pododdziału do miejsca zdarzenia. Pierwszy przybyły na miejsce zdarzenia zastęp, po przeprowadzeniu rozpoznania wstępnego, składa meldunek do stanowiska kierowania. W miarę przebywania pododdziałów i przydzielania im zadań bojowych następuje sukcesywnie organizowanie i utrzymywanie z nimi łączności.

W działaniach ratowniczo–gaśniczych występuje łączność operacyjna a w szczególności tzw. łączność dowodzenia (system łączności przeznaczony do przekazywania rozkazów od dowódcy do podwładnego oraz meldunków, informacji od podwładnego do dowódcy, organizowana jest zawsze od dowódcy do podwładnego, środkami dowódcy) i łączność współdziałania (system łączności przeznaczony do porozumiewania się dowódców w celu skoordynowania działań taktycznych podległych im pododdziałów, na terenie działań ratowniczych ma zapewnić porozumiewanie się pomiędzy dowódcami odcinków, zastępów, przodownikami rot itp.; dzieli się na 3 podsystemy: dowódczy – grupie dowódczej ma ona zapewnić łączność dowódcy kierującego działaniami ratowniczymi ze stanowiskiem kierowania, sztabem i dowódcami odcinków bojowych, pośredni – ma zapewnić łączność między dowódcami odcinków, a dowódcami plutonów, zastępów, wykonawczy – łączność ma spełniać rolę komunikacji pomiędzy dowódcami zastępów i rotami, stanowiskiem gaśniczym).